سه روز پیش

همه‌ی زندگی ما تو این باتلاقه

2012-01-09T05:35:00.000-08:00

پدرم هفته‌ی پیش به موچین گفت موکش. ما داشتیم تلویزیون نگاه می‌کردیم و او داشت جلوی دراور تندوتند کشوها را بیرون می‌کشید و می‌بست. گفت موکشو ندیدید؟ ما گفتیم موکت؟ گفت موکش موکش. از دماغش نیشکون‌های ریز می‌گرفت و می‌گفت موکش دیگه. بعد کلافه شد و رفت توی حیاط که از مادرم بپرسد. ما فهمیده بودیم چه می‌خواهد اما او فکر می‌کرد چون سرمان گرم تلویزیون است به حرفش گوش نمی‌کنیم. خوشحال برگشت توی خانه و یک‌دستش موکش بود و دست دیگرش آینه. می‌خواست موهای روی دماغش را بکشد. خوراک خنده‌ی ما تا آخر شب جور شده بود. من توی مطب نشسته بودم و داشتم به دکتر آن دندانی را که باید چیده شود نشان می‌دادم و می‌گفتم زودتر بچینش دکترجون که پدرم فهمید و ناراحت شد. آینه را گذاشت کنارش و زل زد به من. حتما داشت پیش خودش همه‌‌چیز را ربط می‌داد به پیری‌اش و فکر می‌کرد دارم پیری‌اش را مسخره می‌کنم. فکر می‌کند یک همچین حیوانی هستم.

به جای آب دارم کوکا می‌نوشم

2012-01-03T04:46:00.001-08:00

دیدن تاثیر اخبار اقتصادی روی مردم مفرح‌تر از دیدن تاثیر خبرهای حوادث روی آنهاست. داغ‌ترین و به‌دردبخورترین خبر برای آدم‌هایی که هر روز می‌بینمشان بالا رفتن قیمت ارز است. به هم که می‌رسیم قیمت دلار را با صدای بلند می‌گوییم و جمیعن نچ‌نچ می‌کنیم. امروز من در ژست آدم رسانه‌ای و خیلی مطلع گفتم دلار هم که شد هزار و هشتصد تومن. یکی دیگر گفت نه یه‌کم پایین‌تر اومد امروز.

داریم روزها را به مرثیه‌خوانی و شرح لگدهایی که به بختمان زدیم می‌گذرانیم. می‌نشینیم از ارزها و سکه‌هایی می‌گوییم که نگه نداشتیم و بردیم فروختیم و اگر الان داشتیم چقدر پول گیرمان می‌‌آمد. یعنی آن که در سال 1368 هم صددلاری‌اش را برده فروخته امروز دارد حسرتش را می‌خورد. هرکسی در هر سالی ارز و سکه فروخته از همان سال دارد قیمت ارز و سکه‌ی نداشته‌اش را با قیمت روز محاسبه می‌کند و به امروز که می‌رسد دودستی تو سر خودش می‌کوبد چون می‌داند اینجوری نمی‌ماند، ممکن است قیمت دلار به سه‌هزارتومان هم برسد. دیروز یکی داشت می‌گفت چقدر خوشحال است یک‌دلاری را که چندسال پیش در یک عروسی شاباش گرفته نبرده بفروشد، راننده تاکسی می‌گفت خانوم من انقدر بلانسبت نفهم بودم که از مسافرای خارجی که سوار ماشینم می‌شدن دلار قبول نمی‌کردم، فامیلمان از سکه‌هایی که سر عقدش گرفته بود می‌گفت که آن‌موقع فروخته بود دومیلیون و چهارصدهزار تومان و اگر نگهداشته بود حالا بیشتر از هشت‌میلیون تومان می‌ارزید.

کار ما که ارزها و سکه‌هایشان را نفروختیم و یک‌جور دیگری به گا دادیم زارتر است. مادر من یاد سکه‌ای افتاده که چندسال پیش پیچیده بود لای دستمال کاغذی و به هوای اینکه آشغال است انداخته بود دور و این روزها دوباره دارد دنبالش می‌گردد. هرکجا دستمالی بی‌صاحب افتاده باشد برش می‌دارد، لایش را باز می‌کند که شاید عن‌دماغی سکه زاید.

خودخواهی و حرص آدم‌ها اینجور وقت‌ها عیان‌تر است، همه سرشان گرم خودشان است. ارزش پولی که دستم است دارد هی کمتر می‌شود، قیمت‌ها باورنکردنی بالا می‌روند، آنها که هر روز سر و کارشان با ارز است دارند بدبخت می‌شوند، اما من اگر دوتا سکه توی دستم داشته باشم و‌ پنجاه دلار توی صندوقم قایم کرده باشم خوشحالم و خود را برنده می‌دانم. فکر می‌کنم جهان به نوسان افتاده تا من پاداش صبوری‌هایم را بگیرم.

پوش پارتی

2012-01-01T04:17:00.000-08:00

امروز همه‌اش دارد به فشار آوردن می‌گذرد. سبزی‌ها را از یخچال درآوردم، دوباره شستم و گذاشتم آبش برود و شروع کردم به خرد کردنشان. چاقو کند بود و باید فشار زیادی بهش می‌آوردم تا سبزی‌ها خرد شوند. دستم درد گرفته بود و کار ذره‌ذره پیش می‌رفت درحالی که با چاقوی تیز سبزی‌ خرد کردن یکی از لذت‌بخش‌ترین کارها برای من است. در این حالت فشار آوردن باعث می‌شود سبزی‌ها به جای خرد شدن له شوند. می‌دانم که امکانات اولیه‌ی یک آشپزخانه‌ی زنده، چاقوی تیز و تخته‌‌ی چوبی پت و پهن برای خرد کردن است، چون خرد کردن یکی از مهمترین بخش‌های آشپزی است. برای بعضی‌ غذاها یک‌ساعت می‌گذرد و من همچنان در حال خرد کردنم اما این کار لذت‌بخش با چاقوی کند طاقت‌فرسا می‌شود و زود آدم را خسته می‌کند. بدبختانه ما هیچ‌وقت از چاقو شانس نیاورده‌ایم. چاقو‌های زیادی آمده‌اند و رفته‌اند و همه هم اول تیز بودند و کمی که گذشت آن روی اصیلشان را نشان دادند. بنابراین منی که می‌میرم برای خرد کردن و صدای سبزیجات و تخته را درآوردن وقتی چاقو کند باشد این کار برایم علی‌السویه می‌شود. اما بالاخره سبزی‌های کوکو را خرد یا بهتر بگویم له کردم تا برای شب آماده باشند.

بعد تازه آن فشار آوردن بزرگ‌تر و روزانه شروع شد. نشستم پای لپ‌تاپ و هی به صفحه‌ها فشار آوردم، به وی‌پی‌ان و هر فیلترشکنی دم دستم بود فشار آوردم. بیست دقیقه طول کشید صفحه بیسیک جیمیل باز شود و تازه بعد از اینکه باز شد فشار آوردن برای فرستادن دوخط ایمیل شروع شد. در این حالت اگر به چهره‌ی فردی که دارد فشار می‌آورد نگاه کنید میزان فشار را در پیشانی‌اش، لب‌ها و چشم‌هایش به‌عینه خواهید دید، در رنگ پوستش که تغییر کرده،‌ در بادی که در منفذهایش انباشته شده. انگار هر فشاری که می‌آورد چندبرابر می‌شود و به خودش باز می‌گردد. فشار اول، شخصی بود اما این فشار دوم به روندی ملی تبدیل شده. آدم‌هایی را تصور می‌کنم که هر روز همزمان با من می‌نشینند پای کامپیوتر،‌ سرگردان از این سایت به آن سایت،‌ از این فیلترشکن به آن فیلتر شکن می‌روند، فشار می‌آورند و حرص می‌خورند و نتیجه نمی‌گیرند. حالات چهره‌ها همه شبیه به هم، همه لهیده است.

بعضی فکر می‌کنند فشار دادن همان فشار آوردن است اما آنها که کشیده‌اند می‌دانند بین این دو فرق از زمین تا آسمان است. فشار آوردن صورت دفرمه و عاجزانه‌ی فشار دادن است،‌ مال مواقع بی‌چارگی است،‌ مال آدم‌های بی‌چاره است. در حالی که بقیه با فشار دادن یک دکمه، با یک تقه و ‌ضربه‌ی کوچک به راحتی به چیزی که می‌خواهند می‌رسند، من برای رسیدن به همان‌چیز باید آن‌قدر فشار بیاورم که همه‌ی آب بدنم کشیده شود.

من آن‌قدر فشار آورده‌ام که فشار دادن از یادم رفته. برای همین به نوشته‌ی روی در که نوشته فشار دهید اعتماد نمی‌کنم و از همان اول فشار می‌آورم که یک مرحله جلوتر باشم. به من می‌گویند دکمه را فشار بده تا کارت راه بیفتد اما دکمه‌ را قایم کرده‌اند لای یک دیوار بتنی که باید با کلنگ به جانش بیفتم، آن‌قدر ضربه بزنم و بشکافم تا به دکمه برسم. اگر خوش‌شانس باشم دکمه کار می‌کند. یکی دیروز تعریف می‌کرد دوستش که رفته فرنگ دوهفته‌ی اول، فیس‌بوک را با فیلترشکن باز می‌کرده.

باید تاریخ‌دانی هم باشد که بردارد تاریخ ملتی که فشار آورد را بنویسد.

کارمون سکه‌س

2011-12-25T05:10:00.000-08:00

دیروز توی راه برگشت به خانه هنوز گرسنه بودم. ساعت پنج و نیم عصر بود و ناهار نخورده بودم، چون ناهار نداشتم و نمی‌خواستم از آشغال‌فروشی‌ها هم چیزی بگیرم. برای اینکه آشغال نخورم باید راه‌ دورتری بروم و پول بیشتری بدهم و تازه جاهایی هم که می‌شناسم همیشه غذای خوب تحویلم نمی‌دهند،‌ باید برای غذای خوب خوردن واقعن شانس بیاورم. داشتم می‌رفتم و به گرسنگی‌ام فکر می‌کردم و توی سوپرمارکت‌ها سرک می‌کشیدم بلکه چیزی برای سیر کردن خودم پیدا کنم و پیدا نمی‌کردم. بیسکوئیت و کیک و کلوچه فراوان بود اما من دلم یک چیز واقعی برای سیر شدن می‌خواست،‌ یک خوراکی طبیعی،‌ خوراکی که وقتی از خانه خارج می‌شوم هنوز در دسترسم باشد و برای خوردنش نیاز به در خانه بودن نباشد یا مجبور نباشم وقتی در خیابانم هر تکه‌اش را از یک‌جا بخرم. چیزی مثل یک لقمه نان و پنیر و سبزی که سرپا هم بشود خورد، نه اینکه توی کافه بنشینی و هفت‌هزار تومان برای یک‌لقمه‌اش پول بدهی و کلی هم معطل شوی.

چندوقت پیش داشتیم با ساغر خیابان میرزای شیرازی را پایین می‌آمدیم و به یک کاسبی واقعی فکر می‌کردیم. دکه‌ای داشته باشیم و تویش به مردم عصرانه بفروشیم. چندجور نان و چندجور پنیر و سبزی و خیار و گوجه و پنکیک و چندجور مربا و برای نوشیدنی هم چای و شیر. اینها را می‌ریزیم توی ظرف‌های مجزا و می‌گذاریم توی یک محفظه‌ی شیشه‌ای تا مشتری هر کدام را خواست انتخاب کند. پنکیک را همان موقع درست می‌کنیم و نان را هم تازه همین امروز از نانوایی خریده‌ایم و اگر مشتری بخواهد برایش می‌گذاریم توی مایکروویو که گرم شود. منقلی هم به‌راه است و تویش سیب‌زمینی می‌اندازیم یا سوسیس و قارچ کباب می‌کنیم. می‌گوییم از کدام می خواهید؟ می‌گوید نان سنگک می‌خواهم با سبزی و گردو و پنیر،‌ نان بربری می‌خواهم با پنیر و گوجه و خیار،‌ پنکیک می‌خواهم با مربای به،‌ لقمه می‌کنیم و می‌دهیم دستش، می‌خورد و کیفش را می‌برد. مطمئنم سریع کاسبی‌مان رونق خواهد گرفت و از این‌طرف و آن‌طرف برای خوردن عصرانه روانه‌ی دکه‌ی ما خواهند شد. برای دکه اسم هم گذاشتیم. دکه مکه مثلن. دکورش شبیه کعبه است و مردم دورتادورش می‌ایستند. قیمت هر لقمه‌ هم دور و بر هزار تومان است. برای گرفتن دکه باید به کجا مراجعه کرد؟ صنف دکه‌داران مطبوعات؟ نمی‌دانستیم.

راه و چاه بلد نبودیم و با اینکه داشتیم با ولع قول و قرارش را می‌گذاشتیم و درباره‌ی جزئیاتش بحث و مخالفت می‌کردیم می‌دانستیم فردا که بیاید سراغش را نخواهیم گرفت. ایده‌ی ساده و بکری است و نیازش هم واقعن هست، من خودم به چشم دیده‌ام بیشتر آدم‌ها ساعت پنج عصر برای خوردن یک لقمه نان تازه با پنیر و گوجه له‌له می‌زنند اما عوضش می‌روند سوپر مارکت و چیپس می‌خرند با ماست می‌خورند چون چاره‌ای نیست. برای خوردن یک چیز دل‌خواه که آدم نباید بیچاره شود. مطمئنم یکی که شروع کند و کاسبی‌اش بگیرد،‌ بقیه هم از روی دستش نگاه می‌کنند و به‌سرعت تهران پر از دکه‌های عصرانه‌فروشی خواهد شد. زودتر یکی شروع کند.

پی‌نوشت: در ادامه‌ی رویابافی برای دکه به برش‌های میوه هم فکر کردم. لازم نیست برای یک قاچ هندوانه یک هندوانه‌ی درسته بخری یا وقتی هوس خوردن پرتقال می‌کنی، مجبور باشی پول نیم‌کیلو را بدهی. شاید بخواهی انار بخوری و وسط خیابان نشود، سیب بخوری و چاقو نداشته باشی، خیار بخوری و نمک نباشد. در این دکه میوه‌ها را پوست می‌کنند و قاچ می‌کنند و می‌دهند دستتان.

تو برقص ای باد بهار

2011-12-19T04:09:00.000-08:00

بغل‌دستی گفت می‌شه پنجره رو ببندی؟‌ من سینوزیتمو عمل کردم، باد می‌ره تو گوشم. گفتم بله و همان‌موقع پنجره را بستم. گفت گرمته؟ گفتم نه خودش باز بود. گفت باید مراقب باشی، من مراقب نبودم هی باد رفت تو گوشم. کیف پارچه‌ای قرمزش را گذاشته بود روی پایش. تا چشمم افتاد به کیفش، رد نگاهم را زد و گفت این کیفمو خود دوختم. عینک فتوکرومیک زده بود و صورتش باد داشت. تقریبا همسن مادرم بود. گفت از مینی‌ژوپم کیف درست کردم. خنده‌ی همدلانه‌ای کردم و گفتم چه‌ هنرمند و سریع دستم را بردم سمت کیفم و دنبال موبایلم گشتم که یعنی برایم اسمس آمده و الکی مشغول وررفتن با گوشی‌ام شدم تا بی‌خیال تعریف کردن خاطرات مینی‌ژوپی شود. زیرچشمی به کیفش نگاه کردم، ‌به مینی‌ژوپش که می‌اندازد روی دوشش و این‌طرف آن طرف مي‌رود.

پشت‌سری‌ها داشتند درباره‌‌ی کرایه‌ی اتوبوس حرف می‌زدند. یکی‌شان می‌گفت انصاف نبود من دو ایستگاهو دویست تومن بدم اونی که از راه‌آهن می‌خواد بره تجریش هم دویست تومن بده. مردم شکایت کردن اتوبوسا چندتا شده. می‌تونی سوار اتوبوس راه‌آهن به میدون ولیعصر بشی و به جای دویست تومن، صدتومن بدی.

شاید مثل ماجرای بلیت‌های دوسفره‌ی مترو این بار هم کسی رفته بود دیوان عدالت اداری شکایت کرده بود. گفتم اگر امروز هم خبری نشد بروم دیوان عدالت اداری شکایت کنم.

از ارگ که آمدم بیرون صدای پای اسب می‌آمد. فکر کردم بد نیست سوار یکی از این کالسکه‌ها شوم و باهاش دور افتخار بزنم و بگذارم بادها بیایند و آزادانه خودشان را در گوش‌هایم فرو کنند. بالاخره پرونده‌ام بسته شد. گفتند می‌توانم دوهفته بعد بروم بخش گذرنامه‌ی ریاست جمهوری و پاسپورتم را پس بگیرم. حالا دیگر یک آدم آزادم. از دوهفته‌ی بعد سفرهای جهانی‌ام را با مینی‌ژوپ شروع می‌کنم. از این کشور به آن کشور می‌روم و با برج ایفل و مجسمه‌ی آزادی و دیوار چین عکس می‌گیرم و همه‌ی دوستانم را روی عکس‌ها تگ می‌کنم. نخست به نپال خواهم رفت، ‌سپس راهی هند خواهم شد، با دوستان بی‌شمارم قرار سفرهای قاره‌ای خواهم گذاشت و‌ جهان را ماجراجویانه درخواهم نوردید و سفرنامه‌ها خواهم نوشت. وجب‌به‌وجب سرزمین‌های بکر را زیر پا خواهم گذاشت؛ به‌گونه‌ای‌که به هرکجا سفر کنید، من قبل از شما آنجا بوده باشم و پرچم سه‌رنگ کشور اسلامی‌مان را بر بلندایش کوبیده باشم.

دوستان عزیزم لطفن امشب شات‌ها را به سلامتی دوست آزاده‌تان بالا ببرید.

Touch me with your gloves

2011-12-18T01:56:00.000-08:00

اگر به خودم بود هرروز می‌رفتم حسن‌آباد. حتا ترس ندارم از اینکه هربار به کسی که پای تلفن ازم می‌پرسد کجایی بگویم حسن‌آباد.(مثلن اینجوری:‌ - خانوم رسولی کجا تشریف دارید؟ - حسن‌آباد هستم،‌ دارم کاموا می‌خرم. - هفته‌ی پیش هم که زنگ زدم حسن‌آباد بودید. منزل اونجاست؟ - نخیر اومدم کاموا بخرم.- من همیشه به خانومم می‌گم خوب شد این خانوم رسولی راه حسن‌آباد رو یاد گرفت وگرنه زمستون لخت می‌موند.) از اول پاییز تا حالا چاهار بار رفته‌ام و سه‌بارش کاموا خریدم و یک‌‌بارش رفتم میل گرد بخرم که دستکش و لگ‌ وامر بدون درز ببافم و فردا هم می‌روم. حسن‌آباد ده‌ دوازده‌تا کاموافروشی دارد که کنار هم هستند. از این‌یکی درمی‌آیم می‌روم توی بعدی، می‌چرخم و به کامواها دست می‌کشم و نگاه می‌کنم ببینم زن‌ها چه می‌خرند. می‌آیم بیرون و می‌روم توی یک مغازه‌ی دیگر.

زن‌ها برای کاموا خریدن نظر بقیه را هم می‌پرسند و مغازه‌دار را هم کلافه می‌کنند. اگر بخواهند برای مردی چیز ببافند هیکل مغازه‌دار و اعضا و جوارحش می‌شود سنگ محک. (مثلن اینجوری: ببخشید آقا می‌خوام برای پسرم ژاکت ببافم چند تا کلاف بسه؟ پسرتون هم‌اندازه‌ی منه؟ مثل شما شکم نداره – روسری‌اش را جلوتر می‌کشد- شونه‌هاشم پهن‌تره. یا اینجوری: ببخشید خانوم می‌خوام برای شوهرم کلاه ببافم چند تا سربندازم؟ کله‌ی شوهرتون چقدریه؟ انقدی- با دست اندازه را نشان می‌دهد- یعنی یه‌‌کم بزرگ‌تر از کله‌ی اون آقا.) از صبح تا ساعت پنج که مغازه تعطیل می‌شود، سینه و شکم و کله و دور بازو و باسن مغازه‌دار آن وسط دارد دست‌به‌دست می‌شود. یکی کامواهای سفید و صورتی خریده بود. به من گفت قشنگند نه؟ گفتم وای خیلی قشنگند از کجا خریدید منم برم بخرم؟ ‌در حالی که از رنگ صورتی عق می‌زنم و به نظرم ترکیب سفید و صورتی بزرگترین ظلم به تاریخچه‌ی بافتنی است. خیلی‌ها را هم می‌بینی که برای پس دادن کلافی که اضافه آمده،‌ دارند با مغازه‌دار چانه‌ می‌زنند که کلاف را پس بگیرد و مغازه‌دار پس نمی‌گیرد و می‌گوید یک کلاف از مارکی که دیگر توی مغازه‌اش نیست به چه درد می‌خورد؟ یعنی آن کاغذی که دور کلاف پیچیده شده مهم است. من اول توجه نمی‌کردم و هرچه خوشم می‌آمد را می‌خریدم در حالی که فقط رنگ مهم نیست. جنس، نازکی و کلفتی،‌ اینکه کاموا چه‌جور ریسیده شده هم مهم است. آخرین‌باری که رفتم، یک کلاف آبی کمرنگ و یک کلاف نخودی خریدم که ترکیبی جادویی است. البته بستگی به آبی و نخودی‌اش دارد. باید رنگ‌ها را بگذاری بغل هم و ببینی به هم می‌آیند یا نه، وگرنه که صدجور آبی کم‌رنگ داریم. برای خودم دستکش بدون انگشت بافتم و به‌زودی بافتن کیف را شروع می‌کنم.

پریشب خواب دیدم میزبان کلی مهمان هستم و غذا هم آبگوشت است. نان را توی آب آبگوشت ترید کرده‌ایم و خورده‌ایم و نوبت به گوشت‌کوبیده رسیده. می‌روم گوشت‌کوبیده را از آشپزخانه بیاورم که ظرفش از دستم می‌افتد کف آشپزخانه و می‌شکند و شیشه و گوشت‌کوبیده‌ با هم قاطی می‌شوند. با مهمان‌ها رودرواسی دارم و به چه‌کنم چه‌کنم می‌افتم. خودم را می‌بینم که نشسته‌ام کف آشپزخانه و دارم تندتند یواشکی با کاموای نارنجی و قهوه‌ای گوشت‌کوبیده می‌‌بافم و می‌ریزم توی ظرف. ظرف را می‌برم سر میز و نگرانم مهمان‌ها بفهمند گوشت‌کوبیده را با کاموا درست کرده‌‌ام اما همه کامواها را می‌کشند توی ظرف‌هایشان و متوجه نمی‌شوند و به نظرشان گوشت‌کوبیده‌اش بوی گوسفند می‌دهد. حتا کمی از گوشت‌کوبیده می‌ریزد روی کراوات آبی یکی از مهمان‌ها و کراواتش قهوه‌ای می‌شود. من مدام می‌گویم تو رو خدا ببخشیدا،‌ یادم رفت نمک بریزم توش.

بافتن تکرار است، امنیت در تکرار.

در کوچه‌ی فرزام

2011-12-12T02:20:00.000-08:00

خانه را توی پیاده‌روی‌هایم پیدا کردم. پیاده‌روی‌هایی که ماجرا‌جویی‌هایش محدود می‌شود به سرک کشیدن به کوچه‌های اطراف مسیر هرروزه‌ای که می‌روم و می‌آیم. یک شش ضلعی را بردارید از وسط ببرید و با فاصله بگذارید کنار هم، جوری که در فاصله‌ی بین آنها، یک شش‌ضلعی ‌نصفه‌ی دیگر اما برعکس جا شود. خانه این شکلی است. آن وسط، در ورودی خانه است که با باغچه‌ای کوچک و حصاری فلزی از کوچه جدا می‌شود. در خانه چوبی است و بهش رنگ سفید زده‌اند و کلون دارد. گیاهان باغچه تر و تازه‌اند. یک بار دیدم زنی که احتمالن صاحبخانه است بدون روسری با یک پیراهن گلدار و پاهای لخت شیلنگ دستش گرفته بود و باغچه را آب می‌داد. تابستان بود.

برای اینکه خانه را ببینم و از جلویش بگذرم خیلی وقت‌ها راهم را کج می‌کنم. اول باغچه و در ورودی را نگاه می‌کنم، بعد سرم را بالا می‌گیرم و پنجره‌ها و دو تا بالکنی که روبروی همند پیدا می‌شوند. خانه دوطبقه است و همه‌جایش پر از پنجره است، یعنی توی هر ضلع این چندضلعی یک پنجره کار گذاشته‌اند و چندتا از این پنجره‌ها روبروی همند و به چارچوبشان رنگ سفید زده‌اند و اگر سرت را عقب‌تر ببری گلدان‌هایی را هم که پشت پنجره گذاشته‌اند می‌بینی. بعضی از پنجره‌ها پرده دارند و بعضی لختند. با اینکه هوا سرد شده اما گاهی در پنجره را باز می‌گذارند و پرده‌ی حریر سفید از لایش بیرون می‌افتد. خوبی پنجره‌ها این است که هیچ‌کدام حصار ندارند و جلویشان نرده نکشیده‌اند. صاحبخانه نگران دزدها نیست که روزی سروکله‌شان پیدا شود و نردبان بگذارند و از دیوار بالا بروند و شیشه‌ی پنجره‌ را بشکنند یا با وسیله‌ای بی‌سر و صدا شیشه را ببرند و داخل شوند؟ صاحبخانه نگران نیست یک‌بار که بچه‌ها دارند توی کوچه فوتبال بازی می‌کنند ناغافل توپشان محکم کوبیده شود به شیشه و شیشه را بشکند؟ چه خوب که نگران نیست و نگرانی بقیه در سفت چسبیدن به مالشان و در حصار کشیدن و چاقچور کردن خانه‌هایشان به او سرایت نکرده. نه شیشه‌ها رفلکس است و نه برای استتار توی خانه، ملافه‌های زشت پشت پرده‌‌ها کشیده. نمای سرحال خانه آجر بهمنی است. فکر می‌کنم ده سال ساخت باشد. عجیب است نه؟ از ده سال پیش به این‌طرف کی حاضر شده توی همچین جای شلوغی به جای چندطبقه ساختن و استفاده از نماهای گرانیتی و آجرسه‌سانتی و سیمانی و شیشه‌ای و آلمینیومی و سرامیکی، به دوطبقه قانع شود و از آجر بهمنی استفاده کند؟ دوتا خانه‌ی دیگر هم نزدیکی خانه‌ی خودمان پیدا کرده‌ام که با اینکه تازه‌ ساختند، یعنی پارسال پیارسال ساخته شده‌اند اما کل نمایشان را آجر پوشانده. امیدوار شده‌ام.

هر بار که از جلوی خانه رد می‌شوم داخلش را هم تصور می‌کنم. حیاط آن پشت است و باغچه دارد و توی باغچه سبزی خوردن کاشته‌اند و منقل بزرگی کنار یکی از دیوارهاست و یک دوچرخه و شاید یک بیل و یک پارو، و ایوانی که تابستان‌ها توی آن می‌نشینند. کل خانه روشن است، دیوارها با کاغذدیواری‌ای که نقش گل‌های ریز دارد پوشانده شده‌اند. طبقه‌ی پایین پذیرایی بزرگی است و آشپزخانه‌ و اتاق‌ها همه طبقه‌ی بالا هستند. احتمالن بعضی از شما حواستان پرت این شده که اگر مهمان بیاید و توی پذیرایی بنشیند چطور غذا را از طبقه‌ی دوم بکشند طبقه‌ی اول که به این مساله بعدن رسیدگی می‌کنیم. یکی از پنجره‌های رو به کوچه، پنجره‌ی آشپزخانه‌ی بزرگ و پرنوری است که اهالی خانه بیشتر اوقاتشان را در آن می‌گذرانند. دختر خانواده دفتر دستَکش را همانجا روی میز وسط آشپزخانه پهن می‌کند و چای روی گاز حاضر است و روی میز رومیزی چهارخانه انداخته‌اند، صندلی‌ها تشکچه دارند و روی کابینت‌های یک‌طرف آشپزخانه،‌ آن‌طرفی که پنجره دارد پر از گلدان است. کیک پنیر توی فر در حال پخته شدن است و بویش کل خانه را برداشته. تلویزیون روشن است و مرد خانواده جلویش روی کاناپه‌ی شیری رنگ نشسته و دارد روزنامه می‌خواند و منتظر است این ستون تمام شود و سری به آشپزخانه بزند. زن دارد خریدهایش را توی یخچال و کابینت‌ها جابه‌جا می‌کند و از دختر می‌پرسد که شام را چه بخورند. دختر می‌گوید امروز درس‌هایش سبک است بنابراین خودش آشپزی می‌کند.

شومینه خاموش است و پنجره‌ها را باز گذاشته‌‌اند. زن سرش را از پنجره بیرون می‌آورد و مرا می‌بیند که وسط کوچه ایستاده‌ام و دارم خانه را دید می‌زنم. با صدای بلند جوری که بشنوم به دخترش می‌گوید دزد هم زیاد شده. فکر می‌کند چون به دارایی‌اش زل زده‌ام بی‌بروبرگرد ککی به تنبانم است. شاید اگر می‌دانست دارم با تحسین به زندگی‌اش نگاه می‌کنم دستم را می‌گرفت می‌برد تو و همه‌جای خانه را نشانم می‌داد. اما حالا فکر می‌کند دزدم درحالی که اگر یک‌جو عقل توی کله‌اش بود(کدام دزدی است که وسط روز بایستد و زل بزند به خانه‌ای که می‌خواهد از دیوارش بالا برود؟)، اگر این‌قدر در بند زرنگی‌اش نبود، فکرش می‌رفت سمت اینکه دارم دنبال آدرسی می‌گردم،‌ چون بقیه همین‌فکر را می‌کنند، یک‌بار که داشتم اینطوری با ولع به خانه‌ها نگاه می‌کردم، یکی بهم گفت دنبال کدام پلاک می‌گردم.

آدم را شرطی می‌کنند

2011-12-10T04:40:00.000-08:00

دیشب توی کتابفروشی‌، توی کتابی که صفحاتش را به قید قرعه باز کرده بودم و می‌خواندم، عبارتی دیدم که از آن نتوانستم جلوتر بروم، یعنی رفتم ولی توی همان ماندم. نوشته بود "بی‌زمان مثل آشغال". هم راست می‌گفت هم مسخره می‌کرد هم باریکی مرزی را نشان می‌داد که این‌طرفش جاویدی و آن‌طرفش زباله. جاویدان‌ها هم حتما زمان مصرفی دارند که بعد از آن تبدیل به آشغال می‌شوند، یعنی پوک شدن و بوگرفتن و بی‌مصرف‌شدنشان بیشتر از دیگران طول می‌کشد، شاید دویست سال طول بکشد شاید بیشتر اما گریزی نیست، چون در آخر جز آشغال که چیزی نمی‌ماند، می‌ماند؟

معلوم نیست به چیزهایی که بی‌مصرف می‌شوند می‌گوییم خراب یا هرچیز خراب می‌شود بهش می‌گوییم بی‌مصرف. ممکن است هیچ‌کدام درست نباشد، نه چیزی بی‌مصرف باشد نه خراب اما تبلیغات قدرتش را دارد که آن را در نظر همه تبدیل به بی‌مصرف و خراب کند. فریاد می‌کشید هنوز می‌توانید مصرف شوید، هنوز به‌درد می‌خورید،‌ اما شما را راس ساعت 9 شب می‌گذارند سر کوچه و از دست کسی کاری ساخته نیست. وقتی کسی شما را باور نکند، تبدیل به زباله می‌شوید. برای باورشدن زمان مشخصی وجود دارد. پدرم رفته بود برای صبح‌هایی که حوصله‌اش سر می‌رود و تلویزیون هم برنامه‌ی سرگرم‌کننده‌ای ندارد کاری پیدا کند، هیچ‌کجا قبولش نکردند، گفتند جوان می‌خواهیم، آمد نشست خانه و کنترل تلویزیون را گرفت دستش و هی زد این‌طرف دید برنامه‌ی به‌دردبخوری ندارد، زد آن‌طرف دید خبری نیست و رفت توی آشپزخانه و مادرم نگذاشت ظرف‌ها را بشوید و نگذاشت دست به قابلمه بزند و دوباره آمد جلوی تلویزیون و خاموشش کرد و خیره شد بهش. بعد دوباره تلویزیون را روشن کرد و سعی کرد سرگرم شود. پدرم مثل آخر طاقه‌ی پارچه‌ای است که هیچ‌کس از او لباسی نمی‌دوزد. همه نگاهش می‌کنند و درموردش حدس می‌زنند و برایش تصمیم می‌گیرند.

از من می‌شنوید جاودان‌ها شق‌القمری نکرده‌اند جز اینکه چندصباحی از خطر "بی‌مصرف" خطاب شدن جسته‌اند.

کتاب را گذاشتم همانجا که بعد بروم بقیه‌اش را بخوانم. وسط داستان نفس‌گیری بودم که در آن، سگ قاتل دنبال کارآگاه راه افتاده بود.

راهی که پیش پای ما گذاشته‌اند تصور کردن است

2011-12-07T05:24:00.000-08:00

یک چیزهایی توی خانه انتظار مرا می‌کشند. ظرف شیرینی را یادم رفت بگذارم تو یخچال و یادم رفت درش را ببندم و حالا شیرینی‌های به آن تازگی و خوشمزگی در غیاب من دارند هوا می‌خورند و خشک می‌شوند. شیر پکیج هر سه ثانیه یک‌بار چکه می‌کند. قبل از اینکه بیایم بیرون ظرف گذاشتم زیرش. بعد فکر کردم این ظرف کوچک است، ظرف بزرگ‌تری گذاشتم. مدام با خودم محاسبه کردم چند ساعت طول می‌کشد ظرف پر از آب شود و آب سرریز کند و بریزد روی لباس‌شویی و از آنجا سربخورد پایین و بیایید تا وسط آشپزخانه و ببیند چاهک هم به خاطر سوسک بسته است و کل آشپزخانه را بگیرد و بالا بیاید و به جاهای دیگر خانه هم سرایت کند و از خانه بیرون بزند و شره کند توی راه پله و راه پله را تند و تند پایین برود و هرچه سر راهش هست بردارد و به در و دیوارها بکوبد و با خود پایین ببرد و به خیابان بریزد و محله را فرا بگیرد و به محلات دیگر و به مناطق دیگر سرایت کند و شهر را درنوردد و همه سراسیمه و شلپ‌شلپ‌کنان به این طرف آن‌طرف بدوند و این سیل را به بسته شدن سفارت بریتانیا نسبت بدهند و در اخبار بگویند سیل بی‌سابقه در پایتخت؟

زیر ظرف یک عالم پارچه چپاندم که اگر سرریز کرد، ریختن آب روی زمین و راه افتادن سیل به تاخیر بیفتد. یادم رفت روی سیب‌زمینی‌هایی که خرد کرده بودم آب بریزم. حالا خرد شده توی ظرف در نبود من دارند سیاه می‌شوند. لپ‌تاپم دارد در نبودم شارژ خالی می‌کند. جوراب‌هایم در نبودم دارند روی شوفاژ از حرارت زرد می‌شوند. بوی آشغال‌هایی که از خانه بیرون نبرده‌ام دارد غلیظ‌تر می‌شود.

انتظارم این است که وقتی از خانه می‌روم روند پیرشدن پدر و مادرم متوقف شود تا من برگردم. اما بعد از چندوقت که می‌بینمشان یکه می‌خورم. توی عکس‌ها دوستانم را می‌بینم که آدم‌های دیگری شده‌اند، معاشرینشان از سیاره‌ای دیگرند. حتا آن بخش از تنم که جلوی چشمم نیست در غیاب چشم‌هایم تغییر شکل می‌دهد و عوض می‌شود. اینها همه سواستفاده از نبودن من است برای ناامن‌کردنم. عادلانه این است که حداقل اجازه‌ی تماشا داشته باشم، مگر چقدر زندگی می‌کنم که نبینم؟

بر وزن اسهال

2011-12-07T04:45:00.001-08:00

فعلی که هی دارم بیشتر و بیشتر می‌شنوم "اقدام کردن" است. از هم می‌پرسیم اقدام کردی؟ یعنی مدارکت را فرستاده‌ای که پذیرش بگیری و بعد ویزا بگیری و بتوانی بروی؟ از هم می‌پرسیم تاحالا هیچ اقدام نکردی؟ یعنی تا به حال هیچ قدم عملی برای رفتن برنداشتی؟ خیالش که توی سر همه‌مان هست، می‌ماند فقط اقدام کردن.

چه فعل نخراشیده‌ای است.

خانم سرایدار کاملن یادش است

2011-12-03T04:21:00.000-08:00

چندروز پیش داشتم ولیعصر را پایین می‌آمدم که توی ویترین مغازه‌ی کفش‌فروشی، کفش‌های قشنگی دیدم. آل‌استارهایم کهنه شده‌اند و هربار می‌روم به مادر و پدرم سر بزنم غر می‌زنند که خجالت نمی‌کشم با این‌ها رفت‌وآمد می‌کنم؟ فکر می‌کنند کفش و لباسی که نو و اتوخورده نباشد نشانه‌های آشکار بدشگونی و بی‌عرضگی هستند، دلیل قاطعی بر شکست زودهنگام و بدبختی‌ای که دیر یا زود بیخ گلوی خانواده را می‌چسبد. آل‌استارم از اول هم همین‌جوری ریش‌ریش بود، فقط رنگ قرمز پریده‌ای داشت که به کمک فرچه و دست‌های مادرم تبدیل به صورتیِ آب‌دهان‌دیده شد. بعد هم مادرم هربار که دم در کفش‌هایم را درآوردم یا پوشیدم گفت پول‌ها را برای این جمع می‌کنم که می‌خواهم خانه بخرم؟ اما این بدبخت‌ها که عمری ندارند.

فقط همین آل‌استارها نیستند، کفش‌های دیگری هم دارم که گذاشته‌ام برای برنامه‌های پلوخوری ولی کفشی که توی ویترین مغازه دیدم به درد خانه‌ی مادرم رفتن و سرکار رفتن می‌خورد. یک واکس می‌کشی رویشان مثل روز اول می‌شوند، کمی ساق دارند و بندهای نازک و مناسب سلیقه‌ی من. رفتم تو گفتم کد 67 قیمتش چنده؟ فروشنده داشت با دوتا دختر حرف می‌زد. گفت چهل و پنج تومان. چه قیمت بجایی. گفتم قهوه‌ایشو می‌دید؟ شماره‌ی سی‌وشش. گفت نداریم. گفتم شماره‌ی سی‌وهفت. گفت نداریم. از شماره‌ی سی‌وهشت شروع می‌شوند. گفتم هیچ رنگی؟ تایید کرد. شک کردم که خواسته دست‌به‌سرم کند؛ فرض زیرکانه‌ای که به‌کاری جز مأیوس کردن خودم نمی‌آید.

هر روز که دارم گشنه و تشنه خیابان را پایین می‌‌آیم تا برسم به زرتشت و توی این فکرم که سیب‌زمینی سرخ کرده بخورم، آش دوغ بخرم یا به غذای توی کیفم بسنده کنم، کفش‌ها را هم توی ویترین می‌بینم که برای من نیستند، که منتظر پاهای بزرگند. با آنها می‌توانستم تا دوسه ماه که اولین نشانه‌های وادادن رویشان ظاهر می‌شود، مایه‌ی مباهات خانواده‌ام باشم اما حالا هیچ توضیح و توجیهی پذیرفته نیست، کفش‌ها خود گواهند. "نیکولا می‌گفت بی‌اعتنایی چربی روح است. مانع می‌شود که آدم غرق شود."

2011-11-30T04:45:00.000-08:00

صبح مامانم چند تا سیب دستش گرفته بود و دنبال ما راه افتاده بود و می‌گفت اینو بذارید تو کیفتون تو راه بخورید. کسی استقبال نکرد. من کیفم اصلن جا نداشت. برای بدرقه‌ی ما اومد دم در. مثل همیشه سر کوچه رسیده بودیم که برگشتم دست تکون بدم که یعنی دیگه برو تو که دیدم سیبا هنوز دستشه. نمی‌تونست دستشو بیاره بالا تکون بده.

جمبه

2011-11-26T03:37:00.000-08:00

پنیر رو مالیدم رو نون بربری و گذاشتم دهنم. مثل همیشه. یه عمره صبح‌ها دارم پنیر می‌مالم رو نون. با صبحونه‌ی شیرین میونه‌ای ندارم. در یخچال ما رو باز کنید یه مرباهایی توش پیدا می‌کنید که مال قرن هیودهمه. اگه از من بپرسی ده سال پیش ساعت هشت چی کار می‌کردی می‌گم پنیر می‌مالیدم رو نون.

پنیر امروز یه مزه‌ای می‌داد، قیافه‌شم یه جوری بود. راحله صبحونه‌ش رو بیرون خورده بود و نشسته بود کنار من داشت چایی می‌خورد. گفتم پنیرش یه مزه‌ایه. گفت شاید خرابه نخور. باید می‌گفت شاید خرابه نمال. چون بمالم دیگه می‌خورم. دیشب یه سری سس پیدا کردم تاریخش مال سال 1387 بود ولی ما همچنان استفاده می‌کردیم. حتا از روی مزه‌ش هم نفهمیدیم تاریخ مصرفش گذشته. یعنی نمی‌دونستیم این سس‌های کچاپ زمان مصرفشون چارماهه. فکر می‌کردیم مادام‌العمرن.

صبحونه‌مو که خوردم تموم شد، رفتم پاکت پنیر رو نگاه کردم. توش کاملن کپک زده بود اما چون خونه به دلیل بارش برف تاریک بود نتونسته بودم ببینم. تاریخ انقضاش رو پیدا کردم مال یه ماه و نیم پیش بود. گفتم این چیه راحله؟ چرا هنوز تو یخچاله؟ گفت از اون یکیا برمی‌داشتی. به دلیل بارش بی‌امان برف ندیده بودم تو یخچال پنیر دیگه‌ای هم هست. گفتم این پنیر این‌همه کپک زده بود ولی مزه‌ش فقط یه کم عوض شده بود. اتفاقی هم برای من نیفتاد. پس اینا همه نقشه‌ی امپریالیسمه. الکی یه تاریخی می‌زنن رو پاکت و می‌گن از این تاریخ گذشت دیگه نخورینا، خراب شده، برید پول بدید یکی دیگه بخرید. چرا باید به این تاریخ روی پاکت اعتماد کنم؟ الان من به جایی رسیدم که انقد اعتماد کردم دیگه فرق بین سس سالم و خراب رو تشخیص نمی‌دم، ذائقه‌م جوری بار اومده که هرچی شرکت تولید کننده بگه سالمه قبول می‌کنم، برای اینکه بفهمم چیزی خراب شده یا نشده می‌رم سراغ تقویم. شده‌م یه مصرف‌کننده‌ی بی‌عقل وگرنه هیچی خراب نمی‌شه، این دروغه که خوراکیا از یه تاریخی به بعد خراب می‌شن و اگه بخورید می‌میرید. مزه‌شون ممکنه عوض شه که اونم طبیعیه. من امروز یه پنیر کپک زده خورده‌م و خوب خوبم. دیشب سس سه سال پیشو خوردم و هیچیم نشده.

جمعه

2011-11-25T09:11:00.000-08:00

از روی مستطاب سوپ قارچ درست کردم. مثل دفعه‌ی قبل خیلی رقیق شد اما خوشمزه بود. گفتم خب شل باشه، سوپه، پلو که نیست. نون ریز کردم ریختم تو سوپ. اول نونا و قارچا رو با قاشق خوردم و بعد محتویات کاسه رو سر کشیدم. چند روزه دارم لردی زندگی می‌کنم، می‌دونم بی‌دوامه. هر روز بعد کتابخونه می‌رم تو یه خیابون قدم می‌زنم، می‌رم سینما و تو کتابفروشیا می‌چرخم، می‌یام خونه و کتاب می‌خونم. زندگیم آهسته شده.

وقتی زندگیم آهسته می‌شه وسواس دور ریختن یه چیزایی رو می‌گیرم. چیزایی که ترکشون موجب خسران نمی‌شه. بازی مفرح و پرگره‌ایه. مثلن گیر دادم به خودم که انقد برای مهم نشون دادن چیزی بهش عدد و آمار نچسبونم، کیفیتش رو بدون کمک گرفتن از کمیت نشون بدم. استفاده‌ی تنبلانه از الگوهای همیشگی و همه‌گیر زبانی رو تا جایی که می تونم کنار بذارم. نگم بعد ده سال این اولین‌باره که من جمعه‌ها خونه‌ام. نگم در خوب بودن این فیلم همین بس که من سی بار دیدمش،‌ نگم هیچ‌وقت حالم به این خوبی نبوده. این جمله‌‌ها، جمله‌های یه بار مصرفیه، زمختند و ظرافتی توشون نیست. به یکی بگم اولین باره که کسی رو انقد می‌خوام، می‌تونم به نفر بعدی هم بگم اولین باره که ...؟ نمی‌تونم، با این جمله‌ها راحت نیستم، پر از دروغه، مستعمله و مخاطبم پی به ریاکاریم می‌بره، باید بریزمشون دور.

این جمله‌ها رو حالا تو حرفای بقیه هم خیلی پیدا می‌کنم،‌ گل‌ درشت شده‌ن برام. بعضی وقتا که می شنوم یه آدمی می‌گه اولین بارمه دارم فلان چیز رو امتحان می‌کنم می‌گم باشه،‌ ولی فردا چی داری بگی؟ فردا که دیگه اولین بار نیست، دومین‌باره. دیگه بکر نیست. نکنه می‌خوای بگی من دیروز برای اولین بار فلان چیزو امتحان کردم؟ پس فرداشم بگی من پریروز برای اولین‌بار... زیادی آویزون شدن به این چیزا برای فرار از روزمرگی حماقت‌باره. بعضی وقتا که خودمم می‌گم من اولین‌باره... فکر می‌کنم که اولین‌بار مگه چه اهمیتی داره؟ حکم ورود به یه مرحله‌ی تازه‌س؟ به بلوغ رسیدنه؟ صددفعه خوندن یه چیزی چه اهمیتی داره؟ آدمایی که می‌گن اولین بار من بودم که راه فلان جا رو به فلانی نشون دادم چه شق‌القمری کردن؟ اینا شبیه همون جنس آدمایی نیستن که با انگشتاشون می‌شمرن تا حالا بکارت چند نفرو گرفتن؟ الان دوست دارم مرزی نباشه بین هیچ‌بار و اولین‌بار. انقد با انگشت روی اون خط جدا کننده بکشم که محو شه، جوری که تمون شدن یه مرحله و رسیدن به یه مرحله‌ی دیگه قابل تشخیص نباشه.

کل ماجرا متناقضه. خب باشه. فرنی نیست که یه‌دست باشه.

2011-11-24T01:36:00.000-08:00

بافتنی کردن بعد کتاب خوندن خیلی خوبه. امتحانش کنید و اگه بلد نیستید یاد بگیرید. باعث می‌شه محتوای کتاب در شما درونی بشه. می‌ذاره روی چیزایی که خوندید و احتیاج دارید بهش فکر کنید، تمرکز کنید. نمی‌دونم چرا بافتنی کردن یه کار زنونه‌س. نباید اینجوری باشه. قبحش هر چه زودتر باید برای مردا بریزه. اون وقت کم‌کم تصویر خنده‌دار یه مرد در حال بافتنی جاش رو به یه احساس خنثی از دیدن این تصویر می‌ده.

به نظر من که مقدمه و موخره‌ی خیلی خوبیه. مثلن می‌خواید چیز بنویسید و لازمه فکرتون رو جمع کنید یا یه قطعه‌ی موسیقی نوشتید و احتیاج دارید به بعدش فکر کنید و با خودتون مرور کنید و درموردش قضاوت کنید. احتمالن صحنه‌ی مضحکی می‌شه که از پشت کامپیوتر بلند شید بیایید شروع کنید به بافتن ولی مثل یه سری غذاهایی که شکل و تصویر بدی دارن اما مزه‌شون معرکه‌س می‌مونه. لازمه برای دقیق شدن و موشکافی یه چیز، کاری که باعث می‌شه فکرتون از جای دیگه سردبیاره رو نکنید. آدما معمولن زل می‌زنن به یه چیزی. یا به تناوب کاری رو تکرار می‌کنن. اسکرول کردن و سیم تلفن رو پیچیدن دور انگشت و کاغذ سفید رو خط‌خطی کردن رو من خودم قبلن امتحان کردم که می‌گم این بهتره. برای من زل زدن به دیوار روبرو یا به سقف باعث می‌شه فکرم پراکنده شه و از هزارجا سردربیاره شاید چون چشمم همه‌ش در حال حرکته و مدام می‌تونم غلت بزنم و تکون بخورم. احتمال می‌دم تسبیح انداختن هم شرایط مشابه بافتن رو داشته باشه. فقط تو تسبیح انداختن شما نیاز پیدا نمی‌کنی چشمت رو هم درگیر کنی.

این تازه یکی از خوبیای بافتنی کردنه. همزمان با کامل شدن چیزی که تو سرته، رج‌های بافتنی هم بیشتر می‌شن و می‌یان بالا. بافتنی رو باید به سطح جامعه آورد. احساس خاله زنکی‌ای که مردم بی‌جهت به بافتنی پیدا کردن رو باید درهم شکست. تو کتابخونه‌ی عمومی باید بتونم بافتنی کنم و نگران قضاوت بقیه نباشم، هرجایی که احتیاج دارم به بافتنی کردن باید بتونم ببافم. هرچند می‌دونم تحقق این بایدها، نیاز به کار گروهی و تلاش‌های ملی و بین‌المللی داره.

برای من این سه تا زمستون بدون بافتنی کردن سرنیومده.

2011-11-23T05:24:00.000-08:00

توی کتابخانه داشتم لابه‌لای قفسه‌ها می‌چرخیدم و هر آن منتظر بودم یکی از کارکنان داد بزند "خانوم. با شمام خانوم. اونجا نمی‌تونی بری." یا یکی از کارکنان بیاید سراغم و بپرسد " دنبال چه کتابی می‌گردی؟"صدسال است کتابخانه نیامده‌ام و آدابش را نمی‌دانم. ظاهرن می‌توانی لای کل قفسه‌ها گشت بزنی و هرچه خواستی برداری و به متصدی بگویی من این را برداشتم که ثبت کند. توی کتابخانه‌ی دانشکده فقط می‌شد به مجله‌ها و روزنامه‌ها دست زد. کتاب اگر می‌خواستی باید شماره و کدش را می‌دادی تا برایت بیاورند.

چه جای خوبی است کتابخانه. شاید هم من جوزده‌ام. انگار داشتم توی کوچه پس کوچه‌های باریک قدم می‌زدم. کتاب‌ها را نگاه می‌کردم و از تازگی و کهنگی جلد و ورق‌هایشان، سنشان را حدس می‌زدم و یکسره به خطا می‌رفتم. عمر کتاب اصلن معلوم نمی‌کند. کتابی که فکر می‌کنی 50 سال عمر دارد، پنج ساله است و کتاب‌هایی را هم می‌بینی که با وجود جوانی‌شان چه زود شکسته شده‌اند. یک کتاب برداشتم به زبان انگلیسی برای کودکان. نو بود. تهش را نگاه کردم دیدم خانم اصلانی در تاریخ 24 تیر 1350 آن را از کتابخانه امانت گرفته- خانم اصلانی اگر خواننده‌ی این سطور هستید به شما سلام می‌کنم - بعد کتاب آذرماه همان سال دوباره امانت داده شده. تاریخ بعدی 1359 بود، بعدی 62، بعدی 69. بیست و یک سال است کسی سراغی از کتاب‌ نگرفته. کتاب‌هایی دیدم با اینکه بیست سال از عمرشان می‌گذرد تا به حال امانت گرفته نشده‌اند، یعنی آخرشان اسم و تاریخی ثبت نشده بود.

صدسال تنهایی را با نسخه سانسور نشده دیدم. بعد دنبال سلمان رشدی گشتم و پیدا نکردم. گفتم شاید از دستشان در رفته باشد. چه ساده‌دل. هوس کردم کتابی امانت بگیرم. اما هرچه فکر کردم چیزی به ذهنم نرسید. یعنی ترسیدم امانت بگیرم و نخوانم. از دوران دبستان به این‌طرف کتاب غیردرسی از کتابخانه قرض نگرفته‌ام. باید تجربه‌ی خواندنش فرق کند. مثلن فکر می‌کنم جرئیات کتاب قرضی بیشتر یادم بماند چون بعدن بهش دسترسی نخواهم داشت. راستش هیچ کدام از کتاب‌هایی را که قرض گرفته‌ام یا نخوانده‌ام یا اگر خوانده‌ام پس نداده‌ام. (با این اعتراف وحشتی به جان تمام کسانی که کتابی پیش من دارند انداختم.) این است که احتمالن قرض گرفتن از کتابخانه باید کمی فرق کند.

2011-11-22T05:14:00.000-08:00

بعد از چندماه دوباره رفتم کتابخانه. از دیشب با ذوق وسایل و کتاب‌هایی را که توی کتابخانه لازم داشتم پیدا کردم و گذاشتم روی میز. ساعت نه و نیم توی کتابخانه بودم. جز من یکی دونفر پشت میزهای دیگر نشسته بودند و کارکنان هم در رفت‌وآمد بودند. پشت آن میزی نشستم که جلوی پنجره‌های بزرگ و قدی کتابخانه است. آنجا دیواری وجود ندارد و همه شیشه است. صندلی‌ام رو به حیاط بود، پنجره باز بود و موهایم چون خیس بود یخ کردم. کتابخانه میز و صندلی‌های خوش‌ساخت و خوبی دارد. با اینکه قدیمی‌اند راحتند. حتمن فرح شخصن سفارش ساختشان را داده. پرینت‌هایی که یک ماه توی کیفم منتظر خوانده شدن بودند را گذاشتم جلویم و تایشان را باز کردم. جز من کسی پشت میزی که وسایلم را رویش پهن کرده بودم ننشسته بود. خواندم و نوشتم و آهنگ گوش کردم. یادم باشد فردا کتاب‌های کمتری بیاورم که این‌قدر گه‌گیجه نگیرم. انتخاب‌هایم را باید محدود کنم وگرنه مجبور می‌شوم به هرچیزی تک بزنم. نیم‌ساعت پیاده‌روی کردم و دونات خوردم و ویترین مغازه‌ها را نگاه کردم. دارم به خودم فرصت می‌دهم برای گرم شدن.

همین‌جا هستیم

2011-11-22T02:44:00.000-08:00

روزنامه را دوباره بستند. آدم‌های کمتری نسبت به قبل سراغم را گرفتند و جمله‌ای برای همدردی فرستادند. توقیف دیگر تازگی‌اش را از دست داده، روتین و عادی شده. پنج سال پیش که روزنامه‌ای که تویش کار می‌کردم توقیف شد چشم خیلی‌ها اشک‌آلود بود، ماجرا برایشان تکان‌دهنده بود اما حالا جزئی از زندگی روزنامه‌نگار در ایران است. گذاشته‌ایمش یک جایی که همیشه جلوی چشم باشد و فراموشمان نشود و دل خوش نکنیم. مثل چندسال پیش به چه کنم چه کنم نمی‌افتیم. حالا اگر کسی شغل دومی نداشته باشد به او می‌گوییم بی‌فکر. اگر نک و نال کند می‌گوییم ای بابا مگه چیز تازه‌ایه؟‌ ادا درنیار. توی جنگ مردن عادی است،‌ کشته که زیاد ببینی اشباع می‌شوی، فاجعه هم عادی می‌شود، دیگر بی‌هوا بر سرت فرود نمی‌آید، خرامان و بی‌عجله راهش را به همه‌ی زندگی‌ات باز می‌کند.

دیگر کسی حال به جا آوردن آن رسم منسوخ را ندارد: اگر روزنامه‌ای توقیف می‌شد، بچه‌های روزنامه‌های دیگر برای همدردی می‌آمدند. به قول خورشید این بار ماجرا در سطح دیپلماتیک برگزار شد. مدیرمسئول‌ها آمدند و چندجمله‌ای گفتند و رفتند. روز بعد از توقیف مثل روزهای دیگر آمدیم پشت کامپیوترهایمان نشستیم و صفحه‌ها را بالا و پایین کردیم، ناهار خوردیم، کشوها را از وسیله و کتاب خالی کردیم و زدیم بیرون. حوصله‌ی خداحافظی طولانی چندنفر که ماجرا هنوز برایشان جدی بود را نداشتم. حوصله‌ی امیددادن‌ها و غصه‌خوردن‌ها و جملات و پندهای حکیمانه‌ را هم. دیگر حتا برای آنها که بهش افتخار می‌کردند، کار کردن در ده بیست روزنامه‌ی توقیف شده افتخاری ندارد. الان توی صورت کسی که مفتخرانه با انگشتانش می‌شمرد تا به حال شاهد چند توقیف بوده می‌خندیم و با انگشت نشانش می‌دهیم. از من می‌شنوید هرجا پای شمردن چیزی با انگشتان دست‌ها به میان آمد فوری سخنران را خفه کنید. افتخار کردن به عادت مبتذل است. شوکه شدن از عادت مضحک و غیرواقعی است. مرثیه‌سرایی برای عادت، آدم را خل‌وضع می‌کند.

سرشار از اسب و اندوه

2011-10-11T01:36:00.000-07:00

گوشه‌ی پیاده‌رو را گرفته بودم و می‌آمدم بالا. روبرویم زنی داشت خیلی تند می‌دوید و نزدیک می‌شد. دویدن برای رسیدن به اتوبوس و دویدن برای زود رسیدن به جایی از تعداد قدم‌ها مشخص است، ترس از زمین خوردن داری و حواست به چاله‌چوله‌ها و جوب هست، حواست هست به کسی نخوری، توی قدم‌هایت پیش‌بینی به موقع نرسیدن را می‌کنی. اما دویدن او برای فرار کردن بود، انگار کسی دنبالش بود. آمد و از من گذشت، خودم را کشیده بودم طرف دیوار که مانعش نباشم. وقتی داشت نزدیک می‌شد به مچ دستش نگاه کردم،‌ علامتی نداشت. سرعتش زیاد بود. مردم برگشته بودند نگاهش می‌کردند. فرار، مرگ روزمرگی است و همه دوست داشتیم بدانیم چه شده بود که یکی داشت کاری سوای روزمرگی می‌کرد. منظورم آن دویدن استعاری نیست. منظورم خود فعل دویدن است. احتمالا در مسیرش متلک‌باران هم شده بود. طبع مردم این‌جور مواقع گل می‌کند. یکی می‌گوید خبری نیست بابا بی‌خود می‌دوئی، یکی می‌گوید چرا تاکسی نمی‌گیری زودتر برسی؟ یکی می‌گوید فرار یک گراز از گله‌ی گرازها. تکه‌های جنسی که زن‌ها اینجور وقت‌ها می‌شنوند زیاد است.

پیارسال من همین‌جا یعنی تقاطع کریم‌خان و حافظ را زیاد دویده بودم. دویده بودم آمده بودم روی پله‌های این ساختمان که به گمانم ساختمان شهرداری است و از دیوار آن‌طرفش پریده‌ بودم پایین و پایم پیچ خورده بود و بلند شده بودم و به دویدن ادامه داده بودم و چشمم دنبال دوستانم گشته بود که ببینم هنوز می‌دوند یا نه. برای فرار کردن دویده بودم، برای جان سالم به در بردن. اولین‌ دویدن‌های زنده‌ماندن در تمام عمرم بود. اولین دویدن‌ها برای چیزی غیراز روزمرگی. بقیه هم می‌دویدند، به هم می‌خورند، می‌افتادند و باز بلند می‌شدند. برای چندماه شرطی شده بودیم. اگر کسی می‌دوید فکر می‌کردیم ما هم باید بدویم. جماعت بزرگی بودیم که سراسیمه این‌طرف آن‌طرف می‌رفتیم ولی خسته نمی‌شدیم. بعد همه چیز یکدفعه تمام شد. برگشتیم به دنیای خودمان. من گوشه‌ی پیاده‌رو را گرفتم و مثل هرروز هن‌وهن‌کنان بالارفتم تا برسم به چهارراه. پشت چراغ قرمز بایستم منتظر چراغ سبز، و با همان قدم‌های ثابت چهارراه را رد کنم و برای رسیدن به اتوبوسی که هرآن ممکن است ایستگاه را ترک کند چندقدم بدوم.

رویا بود آن همه؟ رویایی بودیم همه‌ی ما؟

اون روزا ما دلی داشتیم

2011-10-02T01:42:00.000-07:00

اینا که برن کلی کار می‌ریزه سر همه. فیلمایی که دوست داریم باید دوباره ساخته شن. بیضایی باید مسافران رو دوباره بسازه، اصغر باید یه بار دیگه جدایی نادر از سیمین رو ببره جلو دوربین. نادر بتونه ترمه رو بغل کنه. موهای قرمز سیمین تو خونه زیر روسری نباشه. ببینیم که چه جوری موقع بستن موهاش، کلافه‌س. استیصال بعضی وقتا موقع بستن مو خوب خودشو نشون می‌ده. باید رو پرده تماشا کنی که آدم حوصله‌ی موهای خودشم نداره. فقط می خواد یه جوری جمعشون کنه جلوی چشم نباشن، سنگین نشن رو شونه. ترمه رو ببینیم که بابابزرگشو بغل می‌کنه، حجت خواهرش رو از آشپزخونه می‌فرسته بیرون، راضیه رو می‌گیره بین بازوهاش و هی می‌بوسه ، چادر و روسری راضیه سر می‌خوره می‌افته پایین. حجت دست به موهای زنش می‌کشه ولی باز راضیه راضی نمی‌شه که نمی‌شه. همه‌ی اون سکانسایی که توشون زنا با روسری و لباس آستین بلند آشپزی کردن، با چادر و علم و کتل رفتن تو رختخواب باید دوباره فیلمبرداری بشن. تمام اون سکانس‌هایی که زنه دستش رو برده طرف مرده و صحنه کات خورده به یه جای دیگه، باید دوباره ساخته شن. حتا اگه آدمای فیلما آدمای بیست سال پیش نباشن،‌ پیر شده باشن، ما قبولشون می‌کنیم نه؟‌ ترمه اون‌موقع شاید یه زن سی ساله باشه اما ما به عنوان دختر 11ساله می‌پذیریمش. همه‌ی خونه‌های تقلبی تو فیلما و تئاترا و عکسا باید فرو بریزن، همه‌ی رابطه‌هایی که چیزی ازشون کم شده و دریغ شده. جمله‌ها و پاراگراف‌ها و صفحه‌های حذف شده، باید به کتابا برگردن. همه‌چی همون‌جوری که بود بشه. همین‌جوری که هست.